شکستگی ساعد دست در بزرگسالان؛ عکس و عمل پلاتین

شکستگی ساعد دست در بزرگسالان معمولاً در اثر زمین خوردن، ضربه مستقیم یا تصادف ایجاد می‌شود و ممکن است یک یا هر دو استخوان ساعد را درگیر کند. نوع شکستگی، میزان جابه‌جایی استخوان‌ها و آسیب‌های همراه تعیین می‌کنند که درمان با آتل و گچ کافی است یا به جراحی نیاز دارد.

در این مطلب، تمرکز اصلی بر شکستگی تنه ساعد در بزرگسالان است؛ یعنی شکستگی بخش میانی استخوان‌های رادیوس و اولنا. شکستگی‌های نزدیک مچ یا آرنج ممکن است الگوی آسیب و روش درمان متفاوتی داشته باشند.

ساعد دست از چه استخوان‌هایی تشکیل شده است؟

ساعد از دو استخوان بلند تشکیل شده است: رادیوس (زند زبرین) که در سمت شست قرار دارد و اولنا (زند زیرین) که در سمت انگشت کوچک است. این دو استخوان همراه با مفاصل نزدیک مچ و آرنج، امکان چرخاندن کف دست به سمت بالا و پایین را فراهم می‌کنند.

بنابراین، شکستگی ساعد فقط مسئله جوش خوردن استخوان نیست؛ هم‌راستایی استخوان‌ها و حفظ حرکت چرخشی ساعد نیز اهمیت دارد. اگر قطعات استخوان در وضعیت مناسبی ترمیم نشوند، ممکن است چرخاندن کف دست یا حرکت مچ و آرنج محدود شود.

شکستگی ساعد دست در کدام قسمت رخ می‌دهد؟

شکستگی ممکن است نزدیک مچ، در بخش میانی ساعد یا نزدیک آرنج اتفاق بیفتد. موضوع اصلی این صفحه شکستگی بخش میانی یا تنه استخوان‌های رادیوس و اولناست. شکستگی انتهای رادیوس در نزدیکی مچ در صفحه جداگانه‌ای بررسی می‌شود؛ برای اطلاعات مرتبط می‌توانید مطلب درمان و فیزیوتراپی شکستگی مچ دست را بخوانید.

عکس شکستگی ساعد دست؛ شکستگی رادیوس و اولنا چه شکلی است؟

در عکس رادیولوژی، پزشک محل شکستگی، تعداد قطعات، میزان جابه‌جایی و راستای استخوان‌ها را بررسی می‌کند. عکس به‌تنهایی برای انتخاب درمان کافی نیست و باید در کنار معاینه، وضعیت پوست، خون‌رسانی و عملکرد عصب‌های دست تفسیر شود.

گاهی در جست‌وجوها عبارت «عکس شکستگی ساق دست» هم دیده می‌شود؛ اصطلاح دقیق برای بخش بین مچ و آرنج، «ساعد دست» است. برای بررسی شکستگی، پزشک معمولاً از نمای روبه‌رو و جانبی ساعد عکس می‌گیرد و در صورت نیاز مچ و آرنج را نیز تصویربرداری می‌کند.

علت‌های شایع شکستگی ساعد در بزرگسالان

شکستگی ساعد ممکن است در اثر یک ضربه مستقیم، افتادن روی دست باز، سقوط از ارتفاع، تصادف خودرو یا موتورسیکلت و سایر آسیب‌های پرانرژی ایجاد شود. شکستگی تنه ساعد در بزرگسالان اغلب با نیروی قابل توجه همراه است؛ به همین دلیل احتمال آسیب به بافت‌های اطراف، عصب‌ها یا رگ‌ها نیز باید بررسی شود.

علائم شکستگی ساعد دست

علائم با توجه به نوع و شدت آسیب متفاوت‌اند، اما موارد زیر شایع هستند:

• درد ناگهانی و شدید در ساعد؛
• تورم و گاهی کبودی؛
• تغییر شکل یا زاویه غیرطبیعی ساعد؛
• دشواری در چرخاندن کف دست به بالا یا پایین یا حرکت دادن مچ و آرنج؛
• در برخی موارد، گزگز، بی‌حسی یا ضعف انگشتان که می‌تواند نشانه آسیب عصبی یا فشار بر بافت‌ها باشد.

اگر شکستگی باز باشد، زخم روی پوست ممکن است به محل شکستگی راه داشته باشد یا بخشی از استخوان از پوست بیرون زده باشد. شکستگی باز یک وضعیت اورژانسی است و باید بدون تأخیر ارزیابی شود.

هنگام شک به شکستگی ساعد چه باید کرد؟

اگر احتمال شکستگی وجود دارد، بازو را در وضعیتی راحت و بی‌حرکت نگه دارید و برای ارزیابی پزشکی فوری اقدام کنید. سعی نکنید استخوان را خودتان جا بیندازید یا ساعد را با فشار صاف کنید. از حرکت غیرضروری محل آسیب جلوگیری کنید؛ آتل‌بندی اولیه باید به‌گونه‌ای باشد که به عصب‌ها و خون‌رسانی فشار وارد نکند.

در صورت وجود زخم باز، استخوان بیرون‌زده یا خون‌ریزی قابل توجه، زخم را دستکاری نکنید و به استخوان فشار ندهید. برای کمک فوری با خدمات اورژانس محل تماس بگیرید.

پزشک چگونه شکستگی ساعد را تشخیص می‌دهد؟

پزشک درباره چگونگی آسیب، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی سؤال می‌کند و پوست، تورم، حساسیت محل، حس و حرکت انگشتان و مچ و وضعیت خون‌رسانی دست را بررسی می‌کند. ممکن است شانه، بازو، مچ و آرنج نیز ارزیابی شوند؛ چون گاهی همراه شکستگی یک استخوان، رباط‌ها یا مفصل نزدیک آن نیز آسیب می‌بینند.

تصویربرداری با اشعه ایکس معمولاً برای مشخص کردن محل و الگوی شکستگی و میزان جابه‌جایی استفاده می‌شود. بسته به شکل آسیب، پزشک ممکن است برای بررسی مفاصل مجاور تصویربرداری بیشتری درخواست کند.

درمان شکستگی ساعد دست در بزرگسالان

هدف درمان، ثابت نگه داشتن قطعات استخوان در راستای مناسب، محافظت از بافت‌های اطراف و فراهم کردن امکان بازیابی حرکت ساعد، مچ و آرنج است. انتخاب روش به نوع شکستگی، جابه‌جایی، پایداری، آسیب پوست و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.

درمان غیرجراحی با آتل، گچ یا بریس

در برخی شکستگی‌های پایدار و بدون جابه‌جایی قابل توجه، ممکن است درمان با آتل، گچ یا بریس امکان‌پذیر باشد. این تصمیم به محل شکستگی، راستای استخوان، پایداری آن و وجود یا نبود آسیب همراه به مفاصل نزدیک مچ و آرنج بستگی دارد. حتی اگر فقط یکی از استخوان‌های ساعد شکسته باشد، پزشک باید احتمال آسیب‌های همراه را بررسی کند و روند ترمیم را با معاینه و عکس‌های پیگیری‌شده زیر نظر داشته باشد. اگر استخوان در دوره درمان از راستای مناسب خارج شود، ممکن است تغییر روش درمان یا جراحی لازم شود.

جراحی شکستگی ساعد؛ شکستگی دوبل ساعد و عمل پلاتین

اصطلاح «شکستگی دوبل ساعد» معمولاً به شکستگی هم‌زمان دو استخوان رادیوس و اولنا اشاره دارد. در بزرگسالان، شکستگی تنه هر دو استخوان در بسیاری از موارد به جراحی نیاز دارد تا راستای استخوان‌ها و حرکت چرخشی ساعد حفظ شود. تصمیم جراحی برای هر بیمار بر اساس معاینه و تصاویر رادیولوژی گرفته می‌شود.

در شکستگی باز نیز ممکن است به تمیز کردن زخم، آنتی‌بیوتیک و تثبیت استخوان نیاز باشد. اگر آسیب بافت نرم شدید باشد، گاهی جراحی در چند مرحله انجام می‌شود.

پلاتین ساعد دست چیست؟

«پلاتین» واژه رایجی است که بسیاری از افراد برای وسیله فلزی تثبیت استخوان به کار می‌برند. در یکی از روش‌های رایج جراحی، جراح قطعات استخوان را در وضعیت مناسب قرار می‌دهد و با پلاک و پیچ فلزی در جای خود ثابت می‌کند. در برخی آسیب‌ها ممکن است از میله داخل استخوان یا تثبیت‌کننده خارجی استفاده شود. نوع وسیله بر اساس الگوی شکستگی، شدت آسیب و نظر جراح انتخاب می‌شود.

عوارض احتمالی شکستگی ساعد و پلاتین

بسیاری از بیماران با درمان مناسب عملکرد خوبی به دست می‌آورند، اما همانند سایر شکستگی‌ها، احتمال عوارض وجود دارد. نوع عارضه به شدت آسیب، وضعیت پوست و بافت نرم، پایداری تثبیت و روند توان‌بخشی بستگی دارد.

• سفتی مچ، آرنج یا ساعد: بی‌حرکتی طولانی یا آسیب شدید ممکن است حرکت مفاصل و چرخش ساعد را محدود کند.
• آسیب عصب یا رگ: خود شکستگی یا تورم اطراف آن ممکن است بر عصب‌ها یا خون‌رسانی تأثیر بگذارد.
• عفونت: در شکستگی باز یا پس از جراحی ممکن است عفونت ایجاد شود.
• جوش نخوردن یا جوش خوردن نامناسب: در برخی افراد، استخوان در زمان مورد انتظار جوش نمی‌خورد یا در راستای نامناسب ترمیم می‌شود.
• مشکل وسیله تثبیت: گاهی پلاک یا پیچ باعث ناراحتی موضعی می‌شود یا به‌ندرت مشکلی در تثبیت ایجاد می‌شود.
• اتصال غیرطبیعی دو استخوان ساعد: در موارد نادر ممکن است بین رادیوس و اولنا پل استخوانی تشکیل شود و چرخش ساعد محدود شود.

عوارض پلاتین در ساعد دست چیست؟

وجود پلاک و پیچ به‌خودی‌خود به معنی بروز عارضه نیست و در بسیاری از بیماران وسیله در جای خود باقی می‌ماند. با این حال، ممکن است فرد درد یا حساسیت موضعی، احساس ناراحتی هنگام تکیه دادن روی ساعد، عفونت یا مشکلات دیگری داشته باشد. درد مداوم، ترشح از محل جراحی، قرمزی رو به افزایش، تب یا بروز بی‌حسی تازه باید به پزشک گزارش شود؛ این علائم را نباید بدون معاینه به «حساسیت طبیعی پلاتین» نسبت داد.

آیا پلاتین ساعد دست باید خارج شود؟

خارج کردن پلاک و پیچ پس از جوش خوردن استخوان برای همه بیماران ضروری نیست. اگر وسیله مشکلی ایجاد نمی‌کند، ممکن است جراح توصیه کند در جای خود باقی بماند. برداشتن پلاک می‌تواند خطرهایی مانند عفونت، آسیب بافتی یا عصبی و شکستگی مجدد استخوان را به همراه داشته باشد؛ بنابراین، تصمیم درباره خارج کردن آن باید پس از بررسی ترمیم استخوان و سنجش مزایا و خطرهای جراحی مجدد توسط جراح ارتوپد گرفته شود. بیمار نباید صرفاً به دلیل گذشت زمان یا شنیدن توصیه دیگران درخواست خارج کردن پلاتین را قطعی بداند.

مدت زمان جوش خوردن استخوان ساعد دست چقدر است؟

استخوان‌های ساعد در بسیاری از موارد طی حدود ۳ تا ۶ ماه ترمیم می‌شوند، اما شکستگی‌های شدید، شکستگی باز، عفونت، برخی بیماری‌های زمینه‌ای یا مشکلات تثبیت ممکن است این زمان را طولانی‌تر کنند. این بازه برای همه افراد قطعی نیست و ارزیابی جوش خوردن بر اساس علائم، معاینه و تصاویر پیگیری‌شده انجام می‌شود.

جوش خوردن استخوان با بازگشت کامل قدرت، حرکت و آمادگی برای کار سنگین یا ورزش یکسان نیست. حتی پس از تأیید ترمیم استخوان، ممکن است فرد برای بازیابی قدرت گرفتن، چرخش ساعد و تحمل فعالیت‌های روزمره به توان‌بخشی بیشتری نیاز داشته باشد.

فیزیوتراپی ساعد دست بعد از شکستگی

پس از شکستگی یا جراحی، مدتی بی‌حرکتی ممکن است باعث سفتی مچ و آرنج، محدودیت چرخش ساعد، کاهش قدرت گرفتن و دشواری در انجام کارهای روزانه شود. فیزیوتراپی می‌تواند به بازیابی تدریجی این عملکردها کمک کند؛ با این شرط که زمان شروع، دامنه حرکت و شدت تمرین‌ها با نوع شکستگی، ثبات تثبیت و اجازه جراح هماهنگ باشد.

برنامه توان‌بخشی ممکن است، بر اساس مرحله ترمیم و ارزیابی فیزیوتراپیست، شامل موارد زیر باشد:

• تمرین‌های مناسب برای حفظ حرکت انگشتان و مفاصل مجاز در دوره بی‌حرکتی؛
• بازگرداندن تدریجی دامنه حرکت مچ و آرنج و چرخش ساعد، زمانی که جراح اجازه دهد؛
• تمرین‌های کنترل‌شده برای قدرت گرفتن دست و تقویت عضلات؛
• تمرین فعالیت‌های روزمره و بازگشت مرحله‌ای به کار یا ورزش؛
• پایش درد، تورم، محدودیت حرکتی و پاسخ فرد به تمرین‌ها برای تنظیم برنامه درمانی.

در دوره اولیه، چرخش اجباری ساعد، بلند کردن بار یا شروع خودسرانه تمرین مقاومتی می‌تواند نامناسب باشد. اگر بعد از تمرین درد یا تورم به‌طور قابل توجه افزایش پیدا کرد، برنامه باید بازبینی شود و در صورت بروز علائم هشدار، ارزیابی پزشکی فوری لازم است.( آشنایی بیشتر با فیزیوتراپی شکستگی ساعد دست)

آیا مگنت یا لیزر پرتوان به جوش خوردن شکستگی ساعد کمک می‌کند؟

مگنت‌تراپی: تحریک میدان الکترومغناطیسی در برخی پژوهش‌ها برای شکستگی‌هایی که دیر جوش می‌خورند یا جوش نخورده‌اند بررسی شده است؛ با این حال، شواهد موجود برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست. افزون بر این، دستگاه‌ها و پروتکل‌های مختلف مگنت یکسان نیستند. بنابراین نمی‌توان گفت مگنت‌تراپی معمول در فیزیوتراپی، برای هر شکستگی حاد ساعد، جوش خوردن استخوان را سریع‌تر می‌کند. استفاده از آن نباید جایگزین تثبیت مناسب، پیگیری ارتوپدی یا تمرین‌درمانیِ زمان‌بندی‌شده شود.

لیزر پرتوان: در حال حاضر شواهد کافی وجود ندارد که بتوان لیزر پرتوان را روشی ثابت‌شده برای تسریع جوش خوردن استخوان ساعد معرفی کرد. انتخاب هر روش دستگاهی باید بر اساس هدف درمان، مرحله ترمیم، شرایط بیمار و شواهد مربوط به همان دستگاه انجام شود.

در توان‌بخشی شکستگی ساعد، ارزیابی دقیق و تمرین‌درمانی متناسب با مرحله ترمیم، بخش اصلی برنامه است. هیچ دستگاهی جای تشخیص درست، تثبیت مناسب استخوان و پیگیری جراح را نمی‌گیرد.

چه زمانی برای فیزیوتراپی بعد از شکستگی ساعد مراجعه کنیم؟

زمان آغاز فیزیوتراپی برای همه بیماران یکسان نیست. برخی حرکت‌های مجاز ممکن است در روزها یا هفته‌های نخست پس از جراحی شروع شوند، در حالی که تمرین‌های مقاومتی یا حرکات خاص باید تا تأیید جراح به تعویق بیفتند. اگر پزشک شروع توان‌بخشی را مجاز دانسته است، ارزیابی فیزیوتراپی به انتخاب تمرین‌های مناسب، پیشگیری از خشکی مفاصل و برنامه‌ریزی برای بازگشت تدریجی به فعالیت کمک می‌کند.

برای اطلاعات مرتبط با توان‌بخشی ناحیه مچ، می‌توانید صفحه فیزیوتراپی مچ دست را نیز ببینید. شکستگی تنه ساعد و شکستگی مچ یکسان نیستند؛ برنامه درمان باید متناسب با محل دقیق آسیب انتخاب شود.

سؤالات متداول درباره شکستگی ساعد دست

فیزیوتراپی با بیمه در تهران | لیست بیمه های پایه و تکمیلی طرف قرارداد دایان