علت درد پشت پهلو و کمر سمت چپ چیست؟ (در زنان و مردان)

علت درد پشت پهلو سمت چپ همیشه مشخصاً یک مشکل عضلانی یا ستون فقرات نیست. گاهی درد در این قسمت به دلیل گرفتگی عضلات یا فشار مکانیکی ایجاد می‌شود و گاهی منبع آن کلیه، دستگاه ادراری، دستگاه گوارش، لگن یا سایر اندام‌های داخلی است.

به همین دلیل، توجه به محل دقیق درد، نحوه شروع، شدت، انتشار درد و علائم همراه اهمیت دارد. برای مثال، دردهایی که همراه با سوزش ادرار یا خون در ادرار هستند با درد عضلانی ساده یکسان نیستند و درد همراه با تنگی نفس یا فشار قفسه سینه نیازمند توجه فوری‌تری است.

در ادامه، مهم‌ترین علت‌های درد پشت، پهلو و کمر سمت چپ را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چه زمانی خودمراقبتی یا فیزیوتراپی می‌تواند مطرح باشد و چه زمانی مراجعه پزشکی اولویت دارد.

علت درد پشت پهلو سمت چپ چیست؟

برای پاسخ به سؤال علت درد پشت پهلو سمت چپ چیست باید ابتدا مشخص شود درد دقیقاً در کجا احساس می‌شود. بعضی افراد درد را کنار ستون فقرات حس می‌کنند، برخی آن را زیر دنده یا در قسمت بالاتر از کمر توصیف می‌کنند و بعضی درد را در خود پهلو یا حتی پایین‌تر احساس می‌کنند.

مهم‌ترین گروه‌های علت عبارت‌اند از:

• گرفتگی، کشیدگی و فشار عضلات
• وضعیت بدنی نامناسب و نشستن طولانی
• مشکلات مفاصل و ساختارهای ستون فقرات
• تحریک یا فشار روی اعصاب
• فتق دیسک و سایر مشکلات ستون فقرات
• مشکلات کلیه و دستگاه ادراری
• برخی بیماری‌های گوارشی و اندام‌های داخل شکم
• برخی مشکلات لگنی و زنان
• آسیب دنده‌ها و دیواره قفسه سینه
• در شرایط خاص، بیماری‌های قلبی یا عروقی

درد پهلو سمت چپ از پشت؛ علت‌های عضلانی و اسکلتی

مشکلات عضلانی و اسکلتی می‌توانند باعث درد یک‌طرفه در پشت و پهلو شوند. انجام فعالیت جدید، بلند کردن اجسام، حرکات تکراری، ورزش یا ماندن طولانی در یک وضعیت از عواملی هستند که ممکن است با بروز یا تشدید چنین دردهایی همراه باشند.

در دردهای اسکلتی‌عضلانی، تغییر وضعیت بدن یا بعضی حرکات ممکن است شدت درد را تغییر دهد؛ با این حال این ویژگی به‌تنهایی برای تشخیص قطعی علت درد کافی نیست.

گرفتگی فیله کمر سمت چپ

گرفتگی فیله کمر سمت چپ ممکن است به شکل درد، سفتی یا احساس کشیدگی در کنار ستون فقرات و بخش پشتی کمر ایجاد شود. این مشکل می‌تواند بعد از فعالیت شدید، حرکت ناگهانی، بلند کردن وسیله سنگین یا ماندن طولانی در یک وضعیت به وجود بیاید.

اگر درد ساده عضلانی باشد، معمولاً با مدیریت فعالیت و بازگشت تدریجی به حرکت بهتر می‌شود. استراحت مطلق و طولانی‌مدت برای بسیاری از دردهای ساده کمر توصیه نمی‌شود.

وضعیت بدنی نامناسب و نشستن طولانی

نشستن طولانی پشت میز یا رایانه و ماندن در وضعیت ثابت می‌تواند فشار مکانیکی روی عضلات و ساختارهای ستون فقرات را افزایش دهد. بعضی افراد در این شرایط احساس گرفتگی، خستگی، درد یا سوزش یک‌طرفه در پشت و کمر دارند.

تغییر منظم وضعیت، وقفه‌های کوتاه در طول نشستن و حفظ فعالیت بدنی متناسب با شرایط فرد می‌تواند بخشی از خودمراقبتی در دردهای ساده پشت و کمر باشد.

سندرم درد میوفاسیال و درد عضلانی

در سندرم درد میوفاسیال، درد و حساسیت در بعضی عضلات و بافت‌های اطراف آن‌ها می‌تواند موضعی باشد یا به قسمت دیگری از بدن انتشار پیدا کند. حرکات تکراری، فشار شغلی، فعالیت ورزشی و تنش عضلانی می‌توانند در بروز یا تشدید آن نقش داشته باشند.

علت سوزش پشت کمر سمت چپ بالا

علت سوزش پشت کمر سمت چپ بالا می‌تواند عضلانی، عصبی یا مربوط به ساختارهای ستون فقرات، مفاصل و دنده‌ها باشد. سوزش یک علامت است و به‌تنهایی نمی‌تواند نوع بیماری را مشخص کند.

اگر سوزش با وضعیت بدن، حرکت یا فعالیت خاصی تغییر کند، یک منشأ اسکلتی‌عضلانی بیشتر مطرح می‌شود؛ اما اگر سوزش مداوم باشد، به‌تدریج تشدید شود یا همراه با تب، تنگی نفس، ضعف، بی‌حسی، علائم ادراری یا درد شکمی باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

درد تیرکشنده یا عصبی در پشت و کمر سمت چپ

تحریک ریشه‌های عصبی یا سایر ساختارهای عصبی می‌تواند باعث درد تیرکشنده، سوزش، گزگز، بی‌حسی یا ضعف شود. مسیر انتشار درد در این شرایط می‌تواند برای تشخیص کمک‌کننده باشد.

فتق دیسک

فتق دیسک به تغییر یا آسیب دیسک بین مهره‌ای گفته می‌شود که در بعضی شرایط می‌تواند باعث تحریک یا فشار روی ساختارهای عصبی شود. بسته به محل درگیری، درد ممکن است در پشت یا کمر احساس شود یا به اندام‌های دیگر انتشار پیدا کند.

وجود بی‌حسی، ضعف یا انتشار درد به پا می‌تواند نیازمند ارزیابی دقیق‌تر باشد. ضعف شدید یا پیشرونده، بی‌حسی اطراف اندام تناسلی یا مقعد، و تغییر کنترل مثانه یا روده از علائم هشدار هستند و نیاز به ارزیابی فوری دارند.

سایر مشکلات ستون فقرات

تغییرات فرسایشی، مشکلات مفاصل بین مهره‌ها و بعضی اختلالات ستون فقرات نیز می‌توانند باعث درد یک‌طرفه پشت یا کمر شوند. شرح حال و معاینه برای مشخص کردن منشأ احتمالی درد اهمیت دارند و در صورت نیاز، بررسی‌های تکمیلی انجام می‌شود.

درد پشت کمر سمت چپ زیر دنده

درد پشت کمر سمت چپ زیر دنده ممکن است از عضلات و دنده‌ها، کلیه یا بعضی ساختارهای قسمت فوقانی شکم ناشی شود. به همین دلیل، محل درد به‌تنهایی مشخص نمی‌کند منشأ آن عضلانی است یا داخلی.

اگر درد بعد از یک حرکت، فعالیت یا ضربه شروع شده و با حرکت بدن تغییر می‌کند، علت اسکلتی‌عضلانی بیشتر مطرح می‌شود. در مقابل، درد همراه با تب، علائم ادراری، تهوع و استفراغ یا درد شکم نیازمند توجه به علت‌های داخلی است.

طحال و درد قسمت بالای سمت چپ

طحال در قسمت بالای سمت چپ شکم و زیر دنده‌ها قرار دارد. بعضی مشکلات یا آسیب‌های طحال می‌توانند با درد در این ناحیه همراه باشند. اگر درد پس از ضربه یا حادثه ایجاد شده باشد، باید احتمال آسیب داخلی جدی نیز در نظر گرفته شود.

علت درد پهلو سمت چپ از کلیه و دستگاه ادراری

کلیه‌ها در قسمت پشتی شکم و در دو طرف ستون فقرات قرار دارند؛ بنابراین برخی بیماری‌های کلیه می‌توانند به شکل درد در پشت و پهلو ظاهر شوند. با این حال، محل درد به‌تنهایی برای تشخیص منشأ کلیوی کافی نیست.

سنگ کلیه

سنگ کلیه می‌تواند باعث درد شدید در پشت، پهلو، پایین شکم یا کشاله ران شود. این درد در بعضی افراد به شکل موجی ایجاد می‌شود و ممکن است شدت آن کم و زیاد شود.

علائم دیگری که می‌توانند همراه سنگ کلیه دیده شوند عبارت‌اند از خون در ادرار، سوزش یا درد هنگام ادرار، نیاز مکرر به ادرار کردن، تهوع و استفراغ و در بعضی موارد تب و لرز.

عفونت کلیه

عفونت کلیه یا پیلونفریت می‌تواند باعث درد در پشت، پهلو یا کشاله ران شود و معمولاً با علائم دیگری مانند تب و لرز، ادرار دردناک یا مکرر، تهوع و استفراغ و تغییر رنگ یا بوی ادرار همراه باشد.

وجود درد پهلو همراه با تب و علائم ادراری نباید صرفاً به گرفتگی عضله نسبت داده شود و نیازمند ارزیابی پزشکی است. درمان سریع عفونت کلیه برای پیشگیری از عوارض اهمیت دارد.

علت درد پهلو سمت چپ در زنان و مردان

بخشی از علت‌های درد پهلو و کمر در زنان و مردان یکسان است؛ اما بعضی شرایط مربوط به دستگاه تناسلی و لگن در زنان یا برخی مشکلات ادراری و لگنی در مردان می‌توانند در تشخیص افتراقی اهمیت داشته باشند.

علت درد پهلو سمت چپ در زنان

علت درد پهلو سمت چپ در زنان می‌تواند مانند مردان عضلانی، ستون فقراتی، عصبی یا کلیوی باشد. در صورت وجود درد پایین شکم یا لگن، تغییرات قاعدگی، ترشح غیرطبیعی، درد هنگام رابطه یا سایر علائم لگنی، مشکلات زنان نیز باید بررسی شوند.

مشکلاتی مانند اندومتریوز، برخی بیماری‌های تخمدان و بیماری التهابی لگن از جمله مواردی هستند که بسته به علائم فرد می‌توانند مطرح باشند.

اگر احتمال بارداری وجود دارد و درد یک‌طرفه پایین شکم یا لگن همراه با خونریزی، سرگیجه، ضعف، غش یا درد شدید ناگهانی ایجاد شده است، باید احتمال بارداری خارج رحمی به‌طور فوری بررسی شود.

علت درد پهلو سمت چپ در مردان

علت درد پهلو سمت چپ در مردان نیز می‌تواند عضلانی، ستون فقراتی، عصبی، کلیوی یا مربوط به دستگاه ادراری باشد. وجود سوزش ادرار، تکرر ادرار، دشواری در دفع ادرار، تب یا درد لگنی می‌تواند سرنخ مهمی برای ارزیابی بیشتر باشد.

مشکلات پروستات معمولاً با علائم ادراری یا درد لگنی مطرح می‌شوند و نباید هر درد پهلو را به بیماری پروستات نسبت داد.

علت درد پشت سمت چپ هنگام نفس کشیدن

دردی که با دم عمیق، سرفه یا عطسه بیشتر می‌شود می‌تواند از عضلات و دیواره قفسه سینه تا مشکلات مربوط به پرده جنب و دیگر بیماری‌های تنفسی متفاوت باشد.

برای بررسی اختصاصی این موضوع می‌توانید مطلب علت درد پشت هنگام نفس کشیدن را نیز مطالعه کنید.

اگر درد همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرفه خونی یا بدتر شدن سریع علائم باشد، ارزیابی پزشکی فوری اهمیت دارد.

آیا درد پشت سمت چپ می‌تواند از قلب باشد؟

بله، در بعضی شرایط ناراحتی یا درد قلبی می‌تواند به پشت، شانه، بازو، گردن یا فک انتشار پیدا کند. علائم حمله قلبی در همه افراد یکسان نیستند و در بعضی زنان ممکن است درد پشت یا شانه، تنگی نفس، تهوع، ضعف یا خستگی غیرمعمول نیز دیده شود.

اگر درد یا فشار قفسه سینه همراه با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، سرگیجه یا درد بازو، پشت، گردن یا فک وجود دارد، این ترکیب علائم نیازمند ارزیابی اورژانسی است. نباید فقط با تغییر وضعیت، حرکت دادن بدن یا لمس محل درد، علت قلبی را رد کرد.

در صورتی که چنین علائمی وجود دارد، به جای آزمایش خانگی یا منتظر ماندن برای بهتر شدن درد، از خدمات اورژانسی استفاده کنید.

درد ناگهانی و شدید پشت یا شکم؛ یک هشدار مهم

یکی از علت‌های نادر اما جدی درد ناگهانی و شدید پشت یا شکم، آنوریسم آئورت شکمی است. این بیماری ممکن است مدت‌ها بدون علامت باشد، اما در صورت پارگی می‌تواند یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی ایجاد کند.

درد ناگهانی و بسیار شدید شکم یا پشت، به‌خصوص اگر همراه با ضعف شدید، رنگ‌پریدگی، سرگیجه، غش یا افت ناگهانی حال عمومی باشد، نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.

وجود این علائم به معنی آن نیست که حتماً مشکل آئورت وجود دارد، اما شدت و ناگهانی بودن درد در چنین شرایطی نباید نادیده گرفته شود.

درمان درد پشت پهلو سمت چپ

درمان به علت درد بستگی دارد. اگر علت اسکلتی‌عضلانی باشد، رویکرد درمانی ممکن است شامل مدیریت فعالیت، تمرین درمانی و در صورت نیاز فیزیوتراپی باشد. اگر منشأ درد کلیه، عفونت، بیماری‌های شکمی، لگنی، قلبی یا عروقی باشد، درمان باید متناسب با همان علت انجام شود.

درمان خانگی درد پهلو و کمر سمت چپ در موارد عضلانی

اگر پس از ارزیابی مشخص شده باشد که درد شما منشأ اسکلتی‌عضلانی دارد و علامت هشداری وجود ندارد، اقدامات ساده زیر ممکن است به کنترل علائم کمک کنند:

• تا حد تحمل به فعالیت‌های روزمره ادامه دهید و از استراحت مطلق و طولانی پرهیز کنید.
• در طول روز وضعیت نشستن و ایستادن را مرتب تغییر دهید.
• برای خشکی یا اسپاسم عضلات می‌توان از گرمای ملایم و محافظت‌شده استفاده کرد.
• فعالیت و تمرین را به‌صورت تدریجی افزایش دهید.
• تا بهتر شدن علائم از بلند کردن ناگهانی اجسام سنگین یا فعالیت‌هایی که درد را به‌وضوح تشدید می‌کنند فاصله بگیرید.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن ممکن است برای بعضی افراد مناسب باشند، اما خطرات گوارشی، کلیوی، قلبی و تداخلات دارویی باید در نظر گرفته شوند. بنابراین مصرف خودسرانه یا طولانی‌مدت این داروها توصیه نمی‌شود.

فیزیوتراپی برای درد پشت، پهلو و کمر سمت چپ

اگر بعد از بررسی مشخص شود علت درد اسکلتی‌عضلانی است و علائم با خودمراقبتی برطرف نمی‌شوند، فیزیوتراپی می‌تواند بخشی از برنامه درمانی باشد.

در ارزیابی فیزیوتراپی ممکن است حرکت ستون فقرات و مفاصل، قدرت عضلات، الگوی حرکتی، وضعیت بدنی و وجود علائم عصبی بررسی شود. درمان نیز بر اساس علت و شرایط فرد می‌تواند شامل تمرین درمانی، آموزش حرکتی، تقویت تدریجی و در موارد مناسب درمان دستی باشد.

هدف فیزیوتراپی فقط کاهش موقت درد نیست؛ بلکه بهبود حرکت و عملکرد و کاهش عوامل قابل اصلاحی است که ممکن است در تداوم درد نقش داشته باشند.

برای دردهای مشخص ناحیه پایین کمر می‌توانید صفحه فیزیوتراپی درد پایین کمر را نیز مطالعه کنید.

اگر درد پهلو با کشیدگی عضله مرتبط باشد، مطلب کشیدگی عضله پهلو نیز می‌تواند مرتبط باشد.

آیا برای درد پشت و پهلو سمت چپ MRI لازم است؟

خیر، MRI برای تمام دردهای پشت و کمر لازم نیست. در دردهای ساده و بدون علائم هشدار، شرح حال و معاینه معمولاً نقطه شروع ارزیابی هستند و تصویربرداری روتین همیشه ضروری نیست.

بر اساس معیارهای ACR برای درد توراسیک، در درد حاد بدون علائم هشدار، MRI و سایر تصویربرداری‌های ستون فقرات معمولاً در ارزیابی اولیه مناسب نیستند. در صورت وجود عواملی مانند ضربه، پوکی استخوان، سن بالا، شک به عفونت یا سرطان، یا علائم عصبی خاص، نیاز به تصویربرداری ممکن است تغییر کند.

همچنین در کمردرد، تصویربرداری در محیط غیرتخصصی به‌صورت روتین توصیه نمی‌شود و زمانی مطرح می‌شود که یافته آن احتمالاً مدیریت بیمار را تغییر دهد.

نکته مهم: MRI بیشتر برای بررسی ساختارهای ستون فقرات و عصبی کاربرد دارد. اگر علائم به نفع کلیه، دستگاه ادراری، شکم یا لگن باشند، بسته به شرایط ممکن است آزمایش ادرار، آزمایش خون، سونوگرافی، CT یا بررسی‌های دیگری مناسب‌تر باشند.

چه زمانی برای درد پهلو و کمر باید به پزشک مراجعه کنیم؟

بسیاری از دردهای اسکلتی‌عضلانی جدی نیستند، اما بعضی علائم نشان می‌دهند که نباید درد را صرفاً به گرفتگی عضله یا وضعیت بدنی نسبت داد.

در صورت وجود موارد زیر باید ارزیابی پزشکی انجام شود:

• درد شدید یا دردی که به‌سرعت بدتر می‌شود
• تب و لرز همراه با درد پهلو یا پشت
• خون در ادرار، سوزش ادرار یا مشکل در دفع ادرار
• تنگی نفس یا درد قفسه سینه
• درد همراه با تعریق سرد، تهوع، سرگیجه یا درد بازو، پشت، گردن یا فک
• سرفه خونی، به‌خصوص همراه با درد وابسته به تنفس یا تنگی نفس
• ضعف یا بی‌حسی جدید، شدید یا پیشرونده
• تغییر کنترل مثانه یا روده یا بی‌حسی اطراف اندام تناسلی و مقعد
• درد شدید شکم یا لگن
• درد ناگهانی و بسیار شدید شکم یا پشت همراه با ضعف، رنگ‌پریدگی، سرگیجه یا غش
• درد شدید پس از سقوط، تصادف یا ضربه
• در صورت احتمال بارداری، درد یک‌طرفه شکم یا لگن همراه با خونریزی، سرگیجه یا ضعف

تشخیص علت درد پشت پهلو سمت چپ چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص به شکل درد و علائم همراه بستگی دارد. پزشک یا فیزیوتراپیست ممکن است درباره زمان شروع درد، فعالیت‌های اخیر، آسیب، وضعیت شغلی، الگوی انتشار درد و عوامل تشدید یا کاهش آن سؤال کند.

در معاینه، محل درد و حساسیت، دامنه حرکتی، قدرت عضلات، وضعیت عصبی و سایر نشانه‌های مرتبط بررسی می‌شوند. اگر علائم به نفع بیماری داخلی باشند، بررسی پزشکی و آزمایش‌های اختصاصی در اولویت قرار می‌گیرند.

بسته به شرایط ممکن است آزمایش ادرار، آزمایش خون، نوار قلب، سونوگرافی، CT، MRI یا سایر بررسی‌های تشخیصی لازم شود. انتخاب آزمایش نباید صرفاً بر اساس محل درد انجام شود.

جمع‌بندی

علت درد پشت پهلو سمت چپ می‌تواند از عضلات و ستون فقرات تا کلیه، دستگاه ادراری، شکم، لگن، ریه و در شرایط خاص قلب یا عروق متفاوت باشد. بنابراین نمی‌توان فقط از روی محل درد گفت که علت آن گرفتگی عضله، دیسک، کلیه یا قلب است.

اگر درد با حرکت یا فعالیت تغییر می‌کند و علامت هشدار دیگری وجود ندارد، یک علت اسکلتی‌عضلانی می‌تواند مطرح باشد و فیزیوتراپی در صورت تأیید این منشأ می‌تواند بخشی از درمان باشد. در مقابل، درد همراه با تب، علائم ادراری، تنگی نفس، درد قفسه سینه، ضعف یا بی‌حسی، خون در ادرار یا درد شدید و ناگهانی نیازمند توجه پزشکی است.

اگر درد شما مشخصاً در ناحیه کتف چپ، زیر کتف یا اطراف کتف متمرکز است، آن ناحیه موضوعی متفاوت با درد پهلو و کمر دارد و بهتر است مطلب درد پشت سمت چپ پایین کتف را مطالعه کنید.

سوالات متداول درباره علت درد پشت پهلو و کمر سمت چپ